Trong hệ thống hình tượng Phật giáo Đại thừa, Thiên Thủ Thiên Nhãn Bồ Tát và Quan Âm Chuẩn Đề (Phật Mẫu Chuẩn Đề) là hai tôn tượng rất dễ gây nhầm lẫn do cùng mang hình ảnh nhiều tay, cầm nhiều pháp khí. Không ít người lầm tưởng hai Ngài là một, tuy nhiên trên thực tế đây là hai vị Quan Âm Bồ Tát khác nhau, khác biệt rõ ràng về hình tướng, hạnh nguyện và ý nghĩa tu tập và cách thờ cúng. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn phân biệt chính xác tượng Phật Thiên Thủ Thiên Nhãn và Quan Âm Chuẩn Đề, tránh nhầm lẫn khi thỉnh tượng, an vị và thờ phụng.
Phân Biệt Thiên Thủ Thiên Nhãn Và Chuẩn Đề Qua Hình Tướng
Sự khác nhau về phần đầu
Tượng Phật Thiên Thủ Thiên Nhãn Bồ Tát
Tôn tượng Thiên Thủ Thiên Nhãn Quán Thế Âm Bồ Tát thường được tạo hình với khuôn mặt tròn đầy, cân đối, các đường nét hài hòa và toát lên vẻ hiền từ, từ ái. Ánh mắt của Ngài thường mở khoảng ba phần tư, hướng nhìn xuống phía trước, biểu trưng cho lòng từ bi quán chiếu, luôn dõi theo và thấu hiểu mọi khổ đau của chúng sinh trong sáu nẻo luân hồi. Mũi cao thon, miệng nhỏ, cổ cao thanh tú, mái tóc dài buông nhẹ sau lưng tạo nên tổng thể trang nghiêm mà gần gũi.
Điểm đặc biệt nổi bật nhất của hình tượng Thiên Thủ Thiên Nhãn nằm ở phần đầu có 11 khuôn mặt, tượng trưng cho 11 quả vị giác ngộ, được sắp xếp thành 5 tầng, biểu trưng cho Ngũ Trí Phật trong Phật giáo Đại thừa. Tầng trên cùng là Pháp Thân – Đức Phật A Di Đà, biểu trưng cho chính đẳng giác và sự giác ngộ viên mãn. Tầng thứ hai là Báo Thân – Kim Cương Thủ, mang tướng phẫn nộ chính, thể hiện sức mạnh phá trừ vô minh. Ba tầng phía dưới là Hóa Thân, gồm chín khuôn mặt còn lại, biểu trưng cho các trí tuệ Phật giáo như Đại Viên Cảnh Trí, Bình Đẳng Tính Trí, Diệu Quan Sát Trí…
Cấu trúc nhiều đầu nhiều mặt này thể hiện khả năng quán sát mọi cảnh giới, nhìn thấu thiện ác, mê ngộ, từ đó cứu độ chúng sinh đúng căn cơ, đúng thời điểm.
Tượng Phật Mẫu Chuẩn Đề Bồ Tát
Ngược lại, tượng Phật Quan Âm Chuẩn Đề (Phật Mẫu Chuẩn Đề) có hình tướng rất riêng và dễ nhận biết. Ngài thường được tạo hình với đầu đội mão Hoa Quang, trên mão hóa hiện năm vị Như Lai, biểu trưng cho năm trí tuệ Phật. Quanh đầu là hào quang lớn hoặc vòng lửa rực sáng, thể hiện trí tuệ và pháp lực viên mãn.
Khác với Thiên Thủ Thiên Nhãn, Chuẩn Đề Bồ Tát chỉ có một đầu, nhưng lại có ba con mắt, bao gồm Tuệ Nhãn, Phật Nhãn và Pháp Nhãn. Ba con mắt này biểu trưng cho Tam Đế viên dung, khả năng thấy biết toàn diện, soi thấu sáu cõi mười phương, vượt lên trên mọi giới hạn của thế gian. Chính điểm này tạo nên sự khác biệt rõ rệt giữa hình tướng Chuẩn Đề Bồ Tát và cấu trúc nhiều đầu của Thiên Thủ Thiên Nhãn.
Sự khác nhau về phần thân và cánh tay
Thân tướng Thiên Thủ Thiên Nhãn
Tượng Thiên Thủ Thiên Nhãn Bồ Tát thường được tạo tác với toàn thân mang sắc trắng, biểu trưng cho sự thanh tịnh, thuần khiết và lòng từ bi vô điều kiện. Hai tay chính của Ngài chắp trước ngực, kết ấn Hiệp Chưởng, thể hiện sự hợp nhất giữa trí tuệ và hành động cứu độ.
Phía sau thân tượng là 40 - 42 tay lớn cầm các pháp khí và hàng trăm đến hàng nghìn tay nhỏ xếp thành vòng hào quang lớn. Đặc biệt, mỗi lòng bàn tay đều có một con mắt, tượng trưng cho trí tuệ soi sáng hành động.
Ý nghĩa sâu xa của hình tượng này chính là:
Nghìn tay để cứu độ và nghìn mắt để quán chiếu, biểu hiện năng lực cứu khổ vô lượng và tinh thần đại bi không mệt mỏi của Quán Thế Âm Bồ Tát.
Thân tướng Chuẩn Đề Bồ Tát
Chuẩn Đề Bồ Tát thường được tạc với kim thân màu vàng nhạt, điểm ánh quang trắng, toát lên vẻ uy nghi và trí tuệ. Ngài chỉ có một đầu, nhưng số tay rất đa dạng, có thể là 4, 16, 18, 32, thậm chí 80 tay, tùy theo pháp tướng.
Hai tay phía trên thường kết Chuẩn Đề Ấn, biểu trưng cho pháp môn tu tập đặc thù. Hai tay phía dưới kết Tam Muội Ấn (Đại Định), thể hiện sự an trụ trong định lực. Các tay còn lại cầm nhiều pháp khí khác nhau: tay phải thường cầm pháp khí hàng phục như búa, chày, móc câu; tay trái cầm thánh tài Phật pháp như hoa sen, kinh sách, dải lụa.
Ngài ngồi kiết già trên tòa sen, phía dưới thường có hai vị Long Vương hộ pháp, biểu trưng cho sự bảo hộ Phật pháp và che chở người tu hành.
Phân Biệt Qua Ý Nghĩa Và Hạnh Nguyện
Ý nghĩa tượng Phật Thiên Thủ Thiên Nhãn
Thiên Thủ Thiên Nhãn Bồ Tát là biểu tượng tối thượng của lòng từ bi cứu khổ trong Phật giáo Đại thừa. Ngài quán chiếu mọi nỗi khổ đau của chúng sinh, dẫn dắt họ thoát khỏi mê lầm và vòng sinh tử luân hồi. Hình tượng này còn biểu trưng cho sự giải thoát khỏi ngũ căn, ngũ dục, giúp người tu không bị trói buộc bởi tham – sân – si.
Thiên Thủ Thiên Nhãn tượng trưng cho trạng thái tu tập lý tưởng: mắt thấy mà tâm không nhiễm, tai nghe mà lòng không loạn, thân xúc chạm mà không chấp trước, từ đó đạt đến sự an lạc và tự tại.
Ý nghĩa tượng Phật Mẫu Chuẩn Đề
Theo Kinh Chuẩn Đề Đại Minh Đà La Ni, Phật Mẫu Chuẩn Đề là hóa thân của Quán Thế Âm Bồ Tát, chuyên hộ trì Phật pháp và cứu độ những chúng sinh nghiệp chướng sâu dày. Ngài gia trì cho người trí tuệ kém được khai mở trí sáng, người thân bệnh tật được tiêu trừ chướng ngại, người thọ mạng ngắn được tăng phúc tăng duyên.
Chuẩn Đề Bồ Tát đại diện cho: Trí tuệ - phương tiện - uy lực hàng phục ma chướng, giúp hành giả tu tập tinh tấn và sớm đạt thành tựu trên con đường giải thoát.
Cách Thờ Cúng Chuẩn Tượng Chuẩn Đề Và Thiên Thủ Thiên Nhãn
Cách thờ Phật Mẫu Chuẩn Đề
Khi thờ Phật Mẫu Chuẩn Đề, gia chủ nên chọn tượng có kích thước phù hợp với không gian thờ, không nhất thiết phải quá lớn. Bàn thờ cần đặt ở nơi trang nghiêm, cao ráo, sạch sẽ và đủ ánh sáng, tuyệt đối tránh đặt gần phòng ngủ, bếp hoặc nhà vệ sinh. Việc thờ cúng nên dùng lễ chay thanh tịnh, không đốt vàng mã, không cúng đồ mặn. Các ngày mùng 1, ngày rằm, ngày 30 và các ngày vía Phật là thời điểm thích hợp để dâng hương lễ bái.
Cách thờ Thiên Thủ Thiên Nhãn
Tượng Thiên Thủ Thiên Nhãn nên được đặt ở vị trí trung tâm bàn thờ, phía sau không nên là cửa sổ hay nơi có gió lùa. Khi thỉnh tượng về, gia chủ nên làm lễ khai quang – an vị để việc thờ phụng được viên mãn. Lễ cúng gồm hoa tươi, trái cây, nước sạch và đồ chay thanh tịnh.
Ba ngày vía Quan Âm quan trọng gồm:
19/2 âm lịch - Ngày Đản Sanh
19/6 âm lịch - Ngày Thành Đạo
19/9 âm lịch - Ngày Xuất Gia
Dù đều là hóa thân của Quán Thế Âm Bồ Tát, nhưng Thiên Thủ Thiên Nhãn và Chuẩn Đề Bồ Tát đại diện cho hai pháp môn và hai hạnh nguyện khác nhau. Thiên Thủ Thiên Nhãn nhấn mạnh lòng từ bi cứu khổ vô lượng, trong khi Chuẩn Đề Bồ Tát thiên về trí tuệ, hộ trì và hàng phục chướng ngại. Vì vậy, hai tôn tượng này không thể xem là một, và khi thỉnh - thờ cần hiểu rõ để phù hợp với căn duyên và mục đích tu tập của mỗi người.
Những thông tin mà Đồ Thờ Phú Cường chia sẻ chỉ mang tính chất tham khảo, giúp quý khách hiểu thêm về phong tục, nghi lễ truyền thống. Chúng tôi không bán sách văn khấn, không cung cấp lễ vật hay dịch vụ đi lễ. Phú Cường chỉ chuyên sản xuất và cung cấp đồ thờ, tượng Phật sơn son thếp vàng chất lượng cao - đúng chuẩn truyền thống của làng nghề Sơn Đồng.
Đặt Hàng Ngay - Tư Vấn Tận Tâm
Hotline: 0976 127 006
Website: dothosondong.com.vn
Cơ sở: Đồ Thờ Phú Cường – Sơn Đồng, Hoài Đức, Hà Nội
>>> Tham khảo thêm các bài viết liên quan:
